Hết thời "đặc quyền, đặc lợi" thông tin trong kinh doanh

Với Luật Tiếp cận thông tin, các doanh nghiệp được bình đẳng trong việc khai thác thông tin từ cơ quan nhà nước-Ảnh minh họa

Và mặc dù dự thảo Luật Tiếp cận thông tin vừa được Bộ Tư pháp công bố không có một chữ nào đề cập riêng đến doanh nghiệp, song nhiều ý kiến đều cho rằng, Luật này khi được ban hành sẽ góp phần rất lớn cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế.

Đây cũng là một trong những lý do mà theo Bộ Tư pháp, khiến việc xây dựng, ban hành Luật Tiếp cận thông tin tại thời điểm này là cần thiết và thích hợp.

Hồ sơ dự án Luật mà Bộ Tư pháp công bố nhận định, hiện “có tình trạng lợi dụng đặc quyền, đặc lợi của những người có điều kiện, vị trí công tác đã sử dụng thông tin để trục lợi, gây nên sự bất bình đẳng, công bằng trong xã hội”, biểu hiện rõ nhất trong một số lĩnh vực, trong đó có kinh doanh, đầu tư.

Tại hội thảo về dự thảo Luật này do Bộ Tư pháp tổ chức tháng 12/2014, nhiều ý kiến cũng cho rằng mặc dù các tổ chức, cá nhân  cần  được  cung  cấp  thông  tin  một  cách  nhanh chóng,  kịp  thời  để  sản xuất kinh doanh, nhưng nhiều trường hợp thông tin đến được với người dân thì đã lỗi thời, không áp dụng được.

Riêng trong lĩnh vực thủ tục hành chính, vẫn có tình trạng doanh nghiệp và người dân thường tìm hiểu thông  tin  về  quy  trình  giải  quyết  công  việc  qua  cả  nguồn  thông  tin  chính  thức  lẫn không chính thức (tìm hiểu qua doanh nghiệp khác hoặc bạn bè, người thân) - mà lẽ ra những thông tin này phải được các cơ quan nhà nước cung cấp công khai theo quy định của pháp luật.

Trong một viết trên báo chí, Luật sư Ngô Việt Hòa cho rằng không chỉ khó khăn trong việc xác định các bước thực hiện thủ tục hành chính, doanh nghiệp sau khi nộp hồ sơ, được cơ quan nhà nước xác nhận đã nộp đủ hồ sơ hợp lệ, sẽ bước vào giai đoạn chờ đợi yêu cầu được giải quyết.

Thời gian chờ đợi có khi lên đến vài tháng, doanh nghiệp thường “mất liên lạc hoàn toàn” với bộ hồ sơ đã nộp cho đến khi nhận được câu trả lời cuối cùng và chính thức từ phía cơ quan nhà nước, Luật sư này nhận xét.

Trong khi đó, nếu có đủ thông tin, doanh nghiệp có thể dự liệu được khả năng được chấp thuận hay bị từ chối yêu cầu và thời hạn giải quyết yêu cầu, để từ đó doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh.

Do đó, “một cơ chế chính thức và toàn diện về cung cấp thông tin giữa cơ quan nhà nước về người dân trong lĩnh vực giải quyết thủ tục hành chính sẽ nâng cao tính minh bạch trong việc thực hiện các thủ tục hành chính và tất nhiên tạo thuận lợi rất lớn cho doanh nghiệp và người dân”, Luật sư này nhận xét.

Giảm rủi ro trong kinh doanh

Trước thực tế nói trên, Bộ Tư pháp nhận định, việc ban hành Luật Tiếp cận thông tin sẽ góp phần giảm rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, giúp cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước kịp thời nắm bắt thông tin, cũng là nắm bắt cơ hội đầu tư.

Nếu giữ nguyên tình trạng cung cấp, chia sẻ thông tin như hiện nay và không ban hành Luật, thì các đối tượng tác động của văn bản, đặc biệt là doanh nghiệp, tiếp tục bị nhầm lẫn khi cần đưa ra các quyết định về sản xuất kinh doanh, gây thiệt hại không chỉ cho bản thân doanh nghiệp mà còn cho cả nền kinh tế. Nền kinh tế của Việt Nam sẽ kém cạnh tranh so với nền kinh tế của các quốc gia khác vì thiếu minh bạch trong hoạt động quản lý điều hành của các cơ quan công quyền.

Ngược lại, việc ban hành Luật Tiếp cận thông tin có thể đem đến những chuyển biến cơ bản trong việc sản xuất sản phẩm và dịch vụ. Thông tin công khai, minh bạch còn giúp cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước xây dựng cho mình các kế hoạch đầu tư dài hạn, tin tưởng vào kế hoạch kinh doanh. Các doanh nghiệp được bình đẳng trong việc khai thác những thông tin về quy hoạch, chính sách thuế để lập kế hoạch đầu tư dài hạn.

Việc tiếp cận thông tin dễ dàng cũng đồng thời giảm cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp, khắc phục những thiệt hại, các chi phí cho người dân và chi phí cơ hội cho doanh nghiệp. Ví dụ, nếu biết rõ quy hoạch xây dựng thì người dân, doanh nghiệp sẽ đỡ tốn kém, thiệt hại khi xây dựng các công trình, nhà ở.

“Như vậy, việc ban hành Luật sẽ là tiền đề cho đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam tăng lên vì các hoạt động đầu tư chủ yếu dựa vào tính ổn định, sự minh bạch và thông tin thị trường, giảm tham nhũng, có nghĩa là nếu việc tiếp cận thông tin được tốt hơn, thì sẽ thúc đẩy nhiều đầu tư hơn, do đó, kinh tế tăng trưởng ổn định hơn”, Bộ Tư pháp nhận định.

Thành Đạt