Luật Đầu tư đòi hỏi sự đổi mới tương xứng

Ảnh minh họa

Đây là trăn trở của chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh khi trao đổi với phóng viên về những tiến bộ của Luật Đầu tư sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua.

Mở rộng không gian cho nhà đầu tư

TS Vũ Đình Ánh cho biết Luật lần này có những nội dung sửa đổi quan trọng theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013, là người dân được làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm thay vì chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép như trước đây.

Về câu chữ thì dường như không có thay đổi lớn song về tư duy và phương pháp quản lý thì đã có sự thay đổi một cách cơ bản, đột phá, phù hợp với trình độ phát triển của nền kinh tế Việt Nam và yêu cầu hội nhập quốc tế.

Một mặt, Luật Đầu tư 2014 công bố rõ ràng lĩnh vực cấm đầu tư kinh doanh, đồng thời giảm mạnh số lượng ngành nghề cấm đầu tư từ 51 xuống còn vỏn vẹn 6 lĩnh vực. Rõ ràng, không gian cho các nhà đầu tư, cả nhà đầu tư trong nước lẫn nhà đầu tư nước ngoài đã mở rộng hơn rất nhiều so với trước đây.

Mặt khác, tiếp nối chủ trương hạn chế tiến tới xoá bỏ hẳn sự phân biệt đối xử giữa nhà đầu tư trong nước với nhà đầu tư nước ngoài, Luật Đầu tư 2014 tái khẳng định các nội dung liên quan đến qui trình cấp phép đầu tư và ưu đãi đầu tư áp dụng chung cho tất cả nhà đầu tư không phân biệt nguồn gốc vốn đầu tư.

Bên cạnh đó, những tiến bộ của Luật Đầu tư 2014 được đảm bảo và nhân lên nhờ một loạt nội dung mới cũng được thông qua trong kỳ họp Quốc hội lần này, điển hình là Luật Doanh nghiệp sửa đổi 2014, Luật Nhà ở 2014, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật đầu tư công, Luật quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh,… bảo đảm sự đồng bộ cần thiết giữa Luật Đầu tư 2014 với các luật chuyên ngành có liên quan.

Thay đổi tư duy quản lý

TS. Vũ Đình Ánh cho rằng điểm mới quan trọng nhất của Luật Đầu tư 2014 là sự thay đổi tư duy về quản lý đầu tư, điều này được thể hiện xuyên suốt trong toàn bộ cả 7 chương của Luật.

Luật Đầu tư 2014 thêm một lần nữa khẳng định rõ hơn quyết tâm của chúng ta trong việc hạn chế dần sự tồn tại của các luật “khung”, luật “ống” trước đây, bổ sung sửa đổi nhiều qui định có thể áp dụng ngay mà không cần phải chờ hướng dẫn thực hiện bằng các văn bản dưới luật. Các nhà đầu tư sẽ có môi trường đầu tư mới hấp dẫn hơn, thông thoáng hơn, công khai minh bạch hơn và nhất là bình đẳng hơn, giảm bớt cơ chế “xin - cho”.

Môi trường đầu tư mới đó không chỉ giúp nâng cao khả năng thu hút vốn đầu tư vào nước ta mà còn giúp đẩy mạnh đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài dựa trên cải thiện năng lực cạnh tranh của quốc gia nói chung, của từng doanh nghiệp và nhà đầu tư nói riêng.

Mấu chốt là đi vào thực tiễn cuộc sống

Tuy nhiên, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng Luật Đầu tư 2014 vẫn còn một số hạn chế nhất định, chẳng hạn những qui định liên quan đến công khai minh bạch, cải cách hành chính và thuận lợi hoá đầu tư vẫn còn chung chung, thiếu cụ thể và tính khả thi chưa cao.

Hay như qui định về quan hệ với các luật chuyên ngành, trách nhiệm của bộ máy quản lý đầu tư ở Trung ương và địa phương chưa đủ cơ sở pháp lý vững chắc để nhà đầu tư có thể tránh được những rào cản vô lý có thể được dựng lên… Vấn đề bình đẳng giữa các nhà đầu tư vẫn chưa được bảo đảm hoàn toàn trong Luật.

Tuy nhiên, đây là điều bình thường do hệ thống pháp luật của chúng ta vẫn đã, đang và sẽ trong quá trình hoàn thiện cho phù hợp với quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường. Hơn nữa, mỗi luật đều phải được xây dựng dựa trên điều kiện và hoàn cảnh lịnh sử cụ thể để đảm bảo tính khả thi.

Điều quan trong hiện nay là làm sao cho những sửa đổi bổ sung quan trọng, những tiến bộ vượt bậc của Luật Đầu tư cùng nhiều Luật khác đóng góp vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, phát huy tối đa tiềm năng, sức sáng tạo của người dân và doanh nghiệp. Làm được điều này đòi hỏi bộ máy quản lý nhà nước cần phải có sự đổi mới tương xứng.

Bởi chúng ta không thể đơn giản hoá thủ tục hành chính, thuận lợi hoá đầu tư, đảm bảo quyền bình đẳng cho các nhà đầu tư nếu bộ máy quản lý cồng kềnh với những con người không đặt nghĩa vụ phục vụ lên hàng đầu, thậm chí một bộ phận còn lợi dụng sự rườm rà của thủ tục hành chính để sách nhiễu nhà đầu tư. Nếu thế, những đổi mới của Luật sẽ giảm ý nghĩa đi rất nhiều.

Mạnh Hùng