Ngành điện, than phải tiến tới cạnh tranh, không độc quyền

Thủ tướng cũng yêu cầu giá phải trên giá thành sản xuất, bảo đảm lợi nhuận để tái đầu tư. Đồng thời hai ngành cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm.

Các doanh nghiệp Nhà nước trong lĩnh vực năng lượng phải tiếp tục làm tốt hơn nữa vai trò nòng cốt, chủ lực trong lĩnh vực này, quyết liệt trong đẩy mạnh tái cơ cấu, đổi mới quản trị, hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường đầy đủ.

Theo đánh giá của Thủ tướng, trong nhiều năm qua, ngành điện không những bảo đảm đủ điện và có dự phòng; ngành than không những đáp ứng được nhu cầu sử dụng, phục vụ sản xuất trong nước và có xuất khẩu mà năng suất cũng như chất lượng, hiệu quả của ngành ngày càng tốt hơn, khẳng định được vai trò của các doanh nghiệp Nhà nước chủ chốt trong bảo đảm đủ năng lượng cho đất nước mà hai ngành này còn chuyển đổi từng bước thành công sang cơ chế thị trường.

Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng theo cơ chế thị trường. Trong đó, phải thực hiện nhất quán cơ chế giá thị trường đối với tất cả các hàng hóa, dịch vụ. Đồng thời, mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế phải hoạt động theo cơ chế thị trường. Xóa bỏ tình trạng độc quyền doanh nghiệp và những cơ chế chính sách tạo ra bất bình đẳng trong kinh doanh, nhất là trong tiếp cận các nguồn lực.

Riêng trong lĩnh vực điện, theo Quyết định 63/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ,  thị trường điện lực được hình thành và phát triển qua 3 cấp độ. Theo đó, tới năm 2021, sẽ thực hiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh hoàn chỉnh, từ sau năm 2023, sẽ thực hiện thị trường bán lẻ điện cạnh tranh hoàn chỉnh.

Trên cơ sở này, hồi tháng 8/2015, Bộ Công Thương đã phê duyệt thiết kế chi tiết thị trường bán buôn điện cạnh tranh, trong đó đáng chú ý nhất là các quy định nhằm xóa bỏ vai trò độc quyền mua bán điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Theo đó, thay vì tất cả các đơn vị phát điện đều phải bán cho EVN (qua Công ty mua bán điện) như lâu nay, thì các đơn vị sẽ được bán cho nhiều đối tượng khác nhau, bao gồm cả đơn vị mua buôn điện cạnh tranh mới (không thuộc EVN và cũng không nhất thiết là doanh nghiệp nhà nước).