Tin buồn từ Mỹ với cá tra

VASEP không loại trừ khả năng sẽ thuê luật sư, các chuyên gia phân tích để đánh giá những yêu cầu của USDA trước khi có những bước đi phù hợp tiếp theo.

Ngày 8/12, tại TPHCM, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã có buổi làm việc với Viện Thủy sản Mỹ (National Fisheries Institute- NFI) để tìm hiểu những quy định liên quan đến chương trình giám sát đối với các loài cá thuộc bộ Siluriformes, trong đó có cá tra, basa của Việt Nam do Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) ban hành.

Thời gian hiệu lực là từ tháng 3/2018. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng ngày mà có thêm 18 tháng kể từ ngày có hiệu lực để các quốc gia chuẩn bị trước khi được áp dụng.

Tin buồn cho con cá tra là những tiêu chuẩn mà các doanh nghiệp thủy sản đang áp dụng như GlobalGap (thực hành nông nghiệp tốt) hiện nay, sau thời hạn nói trên sẽ không có có ý nghĩa gì. Thay vào đó, các doanh nghiệp phải tuân thủ theo một hệ thống giám sát từ khâu con giống, nuôi… đến chế biến xuất xuất.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký VASEP cho hay, phía Việt Nam có thể đưa ra một hệ thống giám sát và được phía USDA công nhận là tương tương và doanh nghiệp nào đáp ứng được tức là đáp ứng đủ điều kiện để xuất khẩu cá tra sang Mỹ.

“Như vậy, về cơ bản, Việt Nam sẽ sớm đưa ra một hệ thống giám sát cá tra tương đương quy định của phía Mỹ để cho các doanh nghiệp áp dụng thay vì áp dụng những tiêu chuẩn như GlobalGap hiện nay”, ông Hòe nói.

Dù vậy, phía Mỹ cũng có thể thanh tra những doanh nghiệp xuất khẩ cá tra sang mỹ. Theo đó, các doanh nghiệp phải cung cấp, tạo điều kiện cho các điều tra viên của Ban quản lý thực phẩm nông nghiệp an toàn và dịch vụ kiểm soát (FSIS) tiếp cận nhà máy, vùng nuôi và các doanh nghiệp phải bố trí nơi làm việc với các vật dụng cần thiết trong suốt quá trình làm việc.

Theo ông John P.Connelly, Chủ tịch Viện Thủy sản Mỹ (National Fisheries Institute), điều này có nghĩa là FSIS sẽ phải kiểm tra các ao nuôi để chứng minh rằng cá tra đảm bảo sạch, không có dư lượng kháng sinh và chỉ sử dụng những hóa chất phía Mỹ cho phép sử dụng trên các loài cá da trơn này.

Măt khác, hiện với thủy sản nhập khẩu vào Mỹ, các doanh nghiệp có thể đưa hàng về kho của đối tác nhập khẩu, sau đó, cơ quan chức năng sẽ đến để kiểm tra các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Nhưng luật mới của USDA yêu cầu hàng phải  tập trung vào một kho lạnh do USDA chỉ định để kiểm tra, tức là, quá trình vận chuyển sẽ phức tạp hơn, tốn nhiều chi phí hơn. Bên cạnh đó, các nhãn mác dán trên sản phẩm cũng phải được chấp nhận bởi USDA thay vì chỉ cần đáp ứng một số thông tin cần thiết theo yêu cầu của cơ quan chức năng Mỹ trước đây.

 Sau khi nghe những gì phía NFI đưa ra, đã có những ý kiến “tiêu cực” cho rằng, với những yêu cầu mà USDA đưa ra, con cá tra Việt Nam sẽ rất chật nếu muốn tồn tại được thị trường Mỹ.

Còn theo ông Hòe, hiệp hội và các doanh nghiệp sẽ nghiên cứu kỹ những quy định để tìm ra một cách thức đối phó có hiệu quả nhất. VASEP cũng không loại trừ khả năng sẽ thuê luật sư, các chuyên gia phân tích để đánh giá những yêu cầu của USDA trước khi có những bước đi phù hợp tiếp theo.

Theo thông tin từ trang fsis.usda.gov, đây là một phần trong đạo luật Farm Bill 2014. Theo đó, không chỉ áp dụng cho các sản phẩm nhập khẩu mà cả cá nuôi trồng đánh bắt nội địa nước Mỹ.

Ở Việt Nam, kết quả khảo sát của Trường đại học Cần Thơ cho thấy, khu vực ĐBSCL có 10 loài thuộc họ Pangasiidae, thuộc bộ Siluriformes như cá tra (Pangasianodon hypophthalmus), cá basa (Pangasius bocourti), cá bông lau (Pangasius krempfi), cá vồ đém (Pangasius larnaudii), cá dứa (Pangasius elongatus)… Hai trong số những loài này là cá tra và cá ba sa đang là chủ lực xuất khẩu của ngành thủy sản Việt Nam trong nhiều năm qua.

Cá tra xuất khẩu vào Mỹ mỗi năm mang về cho Việt Nam khoảng 300 triệu USD, tương đương 20% tổng giá trị xuất khẩu của mặt hàng này.

Vũ Hạ