28% DN phải "bôi trơn", đề nghị nhiều Bộ “xem lại tư duy”

28% doanh nghiệp vẫn phải bôi trơn

Đưa ra đánh giá chung, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho biết, có 94% doanh nghiệp tham khảo sát đánh giá sự chuyển biến của chính sách, pháp luật hải quan là  tích cực.

Đặc biệt, ngành Hải quan được đánh giá là đã có bước chuyển lớn về tư duy. “Đã có một sự thay đổi, chuyển đổi rất lớn từ tư duy Nhà nước quản lý và quản lý là đặc quyền, ban ơn, ban phát … sang tư duy Nhà nước cung cấp dịch vụ công, Nhà nước phục vụ, đồng hành với sự phát triển”, ông Lộc nói.

Tuy nhiên, trong việc thực hiện thủ tục hành chính hải quan, phần lớn doanh nghiệp đánh giá ở mức "bình thường." Có 26% doanh nghiệp cho rằng các thủ tục nộp thuế dễ hoặc rất dễ. Ngược lại, một số thủ tục có lượng doanh nghiệp tương đối lớn đánh giá là "khó, rất khó" thực hiện như: thủ tục hoàn thuế, không thu thuế (31%), thủ tục xét miễn thuế (26%) và giải quyết khiếu nại (23%).

Riêng về thủ tục hoàn thuế, doanh nghiệp cho biết họ vẫn phải vất vả, đi lại nhiều lần mới hoàn thiện được hồ sơ hoàn thuế. Cụ thể, đối với trường hợp kiểm tra trước hoàn thuế sau thì có tới 49% doanh nghiệp cho biết họ chỉ đi lại 1 lần là có thể hoàn thiện hồ sơ hoàn thuế hợp lệ. Tuy nhiên, có tới 35% doanh nghiệp phải đi lại 2 lượt và 16% doanh nghiệp đi lại 3 lượt trở lên mới có thể hoàn thiện bộ hồ sơ hoàn thuế.

Về khó khăn cụ thể, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban pháp chế VCCI cho rằng, có tới 58% doanh nghiệp đã từng gặp những khó khăn nhất định khi thực hiện thủ tục hải quan.

Đặc biệt, kết quả khảo sát cho thấy, khoảng 35% doanh nghiệp được khảo sát từ chối trả lời câu hỏi về việc trả chi phí ngoài quy định. 28% doanh nghiệp được hỏi cho biết họ phải trả thêm một số khoản chi phí trong khi thực hiện thủ tục hành chính.

Ông Tuấn nhấn mạnh tỷ lệ này đã giảm mạnh so với các năm 2013 và 2012 (49% và 57%), song tình trạng này đang khiến cộng đồng doanh nghiệp bức xúc.

Cũng theo kết quả khảo sát, có tới 39% doanh nghiệp được hỏi phản ánh họ không bị phân biệt đối xử khi không chi phí ngoài quy định. Còn tại các đơn vị hải quan địa phương, “nơi thấp nhất có 8% nhưng tại nơi cao nhất, có tới 80% doanh nghiệp cho biết bị phân biệt đối xử khi không chi trả chi phí ngoài quy định," báo cáo của VCCI nêu.

"Cải cách còn cách xa kỳ vọng"

Đánh giá về những con số trên, ông Vũ Tiến Lộc cho rằng, kết quả cải cách thủ tục hành chính hải quan rõ ràng còn khoảng cách xa so với kỳ vọng của doanh nghiệp.

Cũng theo ông Lộc, phối hợp giữa các cơ quan chuyên ngành trong khi thực hiện thủ tục hải quan vẫn là một trong những trở ngại lớn nhất trong cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

Khó khăn này được ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) nhấn mạnh một lần nữa. Theo ông Nam, các doanh nghiệp thủy sản hiện hiện phải liên hệ với khoảng 6 bộ, ngành trong quá trình xuất nhập khẩu nhưng thực tế không phải bộ, ngành nào cũng coi doanh nghiệp thực sự là đối tác để tạo điều kiện khi làm thủ tục.

"Các doanh nghiệp ngành chúng tôi hiện vẫn mắc vì quản lý chuyên ngành quá nặng nề. Chúng tôi kiến nghị Bộ Tài chính có thêm ý kiến với các bộ, ngành để các bộ khác thực hiện cải cách nhanh hơn," ông Nam nêu ý kiến.

Vấn đề này, theo ông Phạm Thanh Bình, chuyên gia của Dự án Quản trị nhà nước nhằm tăng trưởng toàn diện (USAID GIG), xuất phát từ quy định phải có kết quả kiểm tra chuyên ngành mới được thông quan. Quá trình này có thể mất tới 7-10 ngày và hoàn toàn có thể rút ngắn nếu chuyển sang kiểm tra sau thông quan.

Cũng theo ông Bình, một số bộ khi được hỏi trả lời thẳng thắn rằng không cần quản lý hàng hóa theo rủi ro. Suy nghĩ này theo ông cần "xem xét lại" bởi đây chính là một trong những giải pháp quan trọng giúp cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Đưa ra con số, Thứ trưởng  Đỗ Hoàng Anh Tuấn cho biết, theo thống kê, 38% hàng xuất nhập khẩu chịu sự kiểm tra chuyên ngành, gồm kiểm dịch, kiểm tra chất lượng hàng hóa, kiểm tra an toàn thực phẩm. Trong khi ở một số nước như Singapore, tỷ lệ kiểm tra chuyên ngành với hàng xuất nhập khẩu chỉ khoảng 8-9%.

Phạm vi kiểm tra rộng như vậy nhưng chất lượng kiểm tra lại rất thấp, có những lĩnh vực mà kiểm tra từ 6.000 đến 8.000 mẫu mới phát hiện 6 mẫu vi phạm, tức là khoảng 1/1000. Đây là thách thức cần giải quyết trong thời gian tới. Một giải pháp là quản lý theo rủi ro, giảm kiểm tra với hàng hóa từ các nước, các nhà sản xuất và cả các đơn vị nhập khẩu có uy tín cao.

Ông Tuấn cho hay 8 bộ đã cùng phối hợp để đưa ra các nội dung sửa đổi trong 11 luật liên quan đến kiểm soát chất lượng hàng hóa và vệ sinh an toàn thực phẩm trong xuất nhập khẩu và đang được Quốc hội thảo luận để thông qua ngay tại kỳ họp này. Việc sửa luật cũng nhằm giảm những tỷ lệ này xuống mức phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã và sẽ tham gia. Chẳng hạn, Việt Nam sẽ phải phấn đấu đạt tỷ lệ mà 11 thành viên tham gia Hiệp định TPP chấp nhận, hoặc bằng với tỷ lệ số lô hàng phải kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm của Singapore là 8%.

Thành Đạt