Bộ nói giảm 420 giờ nộp thuế, DN chỉ ghi nhận 1/4

Các chuyên gia phát biểu tại hội thảo

Hội thảo được CIEM phối hợp với Dự án Quản trị nhà nước nhằm tăng trưởng toàn diện thuộc Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tổ chức, nhằm chuẩn bị cho báo cáo của Bộ KHĐT về 6 tháng triển khai Nghị quyết 19 sẽ trình Chính phủ tại phiên họp thường kỳ tháng 9 sắp diễn ra.

Quản lý chuyên ngành chưa chuyển biến đáng kể

Điểm lại từng chỉ số về môi trường kinh doanh được đề ra tại Nghị quyết 19, bà Minh Thảo cho biết thực hiện Nghị quyết 59 của Chính phủ ngày 7/8 về thi hành Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Bộ NNPTNT đã tích cực rà soát các điều kiện kinh doanh, nhưng chưa có kết quả rõ ràng. Còn từ các bộ khác, Bộ KHĐT chưa nhận được thông tin.

Về thủ tục hải quan, bên cạnh những điểm sáng như Bộ Công Thương đã thực hiện cấp C/O điện tử và cơ chế tự chứng nhận xuất xứ, Bộ GTVT triển khai đăng kiểm điện tử, giúp rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, thì nhìn chung nhiều Bộ chưa quan tâm đúng mức.

Bà Minh Thảo chỉ ra hàng loạt vướng mắc chưa được giải quyết trong thủ tục thông quan. Chẳng hạn, tất cả hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành đều bị phân vào luồng vàng, đỏ. Kiểm tra nhiều nhưng trường hợp vi phạm rất ít, chưa bao giờ đạt đến 1%. Nhiều trường hợp kiểm tra chỉ là hình thức, ví dụ men bia không thể kiểm tra ở điều kiện thường. Có doanh nghiệp mất đến 3 tỷ đồng một năm cho kiểm tra formaldehyt với sản phẩm dệt may, dù chưa bao giờ sai phạm.

Bà Minh Thảo cũng nhắc tới 2 vướng mắc đang nổi lên về tiêu chuẩn với cá tra xuất khẩu (theo Nghị định 36 năm 2014 của Chính phủ) và chất lượng thép nhập khẩu (theo Thông tư 44 năm 2013 của liên Bộ Công Thương-KHCN).

“Khảo sát của chúng tôi cho thấy, thủ tục quản lý chuyên ngành chưa có chuyển biến đáng kể, trừ quy định về hồ sơ kiểm dịch thực vật đã đơn giản hơn, giảm tới 60%. Đa số doanh nghiệp đánh giá chưa có sự chuyển biến cả về thời gian, thủ tục và chi phí”, bà Thảo nói.

Về các chỉ tiêu còn lại như tiếp cận điện năng, đăng ký sở hữu tài sản, cấp phép xây dựng, giải quyết quyết tranh chấp hợp đồng, giải quyết phá sản, Bộ KHĐT chưa nhận được thông tin về việc các cơ quan triển khai các giải pháp, hoặc thời gian làm thủ tục vẫn chưa rút ngắn được như theo yêu cầu của Chính phủ.

“Tôi góp ý lần này là lần cuối cùng”

Bổ sung thêm vào nội dung bà Minh Thảo trình bày, Viện trưởng CIEM Nguyễn Đình Cung nhắc lại rằng có 2 nội dung quan trọng nhất trong Nghị quyết 19. Đối với trong nước, Nghị quyết yêu cầu cải cách toàn diện các quy định điều kiện kinh doanh. Còn với bên ngoài, Nghị quyết yêu cầu cải cách toàn diện các quy định về quản lý chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu.

Khẳng định đây là hai lĩnh vực cực kỳ quan trọng, nếu gỡ được thì môi trường kinh doanh chắc chắn sẽ cải thiện vượt bậc, TS Nguyễn Đình Cung thừa nhận, các chỉ số này không được cải thiện nhiều thời gian qua. Với điều kiện kinh doanh, đáng tiếc là trong khi chúng ta chưa tiến hành được việc cải cách toàn diện, bỏ đi cái cũ, thì nhiều Bộ lại tiếp tục soạn thảo, ban hành các điều kiện mới trái với thẩm quyền theo Luật Đầu tư.

“Chúng ta cần báo động điều này. Luật Đầu tư đã có cải cách đột phá, người dân rất kỳ vọng, hiện tượng này có thể làm giảm lòng tin của doanh nghiệp”, ông Cung nói.

Trước đó, trả lời phỏng vấn khi được Diễn đàn Cạnh tranh Quốc gia cung cấp thông tin về một số thông tư hoặc dự thảo thông tư có quy định về điều kiện kinh doanh, ông Cung cho biết Bộ KHĐT sẽ tập hợp, báo cáo Chính phủ. 

Về quản lý chuyên ngành, vị Viện trưởng cho biết hiện có tới hơn 300 văn bản quy định, chủ yếu là các thông tư, nghĩa là rất khó kiểm soát chất lượng và xung đột lợi ích. Đặc biệt, Nghị quyết 19 đã chỉ rõ các văn bản quản lý chuyên ngành cần sửa đổi, thay thế, nhưng đến nay chưa có văn bản nào được ban hành. Có văn bản sắp được ban hành nhưng lại chưa giải quyết được vấn đề cho doanh nghiệp.

 “Tại một hội thảo, tôi nghe có doanh nghiệp tuyên bố “đây là lần góp ý cuối cùng, vì đã góp ý 6 năm rồi, không sửa thì thôi”.  Nhiều khi tôi thấy doanh nghiệp và cơ quan nhà nước vẫn nói 2 ngôn ngữ khác nhau, không hiểu nhau, dù cùng ngồi tại một hội nghị. Việc này phải thay đổi, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước phải coi nhau đối tác với nhau, vì lợi ích quốc gia. Nếu đứng trên tinh thần đó tôi tin chúng ta sẽ có tiếng nói chung”, ông Cung chia sẻ.

Khoảng cách từ quy định đến thực thi

Nhiều ý kiến tại hội thảo đặt vấn đề về khoảng cách giữa những chính sách cải cách thời gian qua với việc thực thi trong thực tế.

Lý giải thêm về trường hợp ngành Thuế, bà Minh Thảo đưa ra một số lý do, như văn bản này bỏ thủ tục, giấy tờ này, nhưng văn bản khác thì không, nên doanh nghiệp vẫn phải làm. Hơn nữa, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự tin cải cách, họ sợ khi bị kiểm tra lại không có hồ sơ đó. Đó là chưa kể việc thực thi mỗi nơi một khác, thậm chí mỗi bộ phận cùng một nơi cũng khác nhau.  

Đặc biệt, hầu hết doanh nghiệp đều phản ánh thời gian xem xét hồ sơ hoàn thuế vượt quá quy định, ngay cả khi có quyết định hoàn thuế thì cũng không biết lúc nào có. Lý do là quỹ hoàn thuế từ Trung ương cấp xuống, địa phương cũng không thể biết lúc nào có. Hoặc, nhiều doanh nghiệp không thể giải thể được do cơ quan thuế không quyết toán thuế với lý do chưa có thông tư hướng dẫn.

Tại hội thảo, đại diện nhiều bộ ngành đã có ý kiến phản hồi và thông báo nhiều thông tin được trông đợi.

Đại diện Tổng cục Hải quan thừa nhận ngoài quản lý chuyên ngành, thì hoạt động giám sát hải quan đang nổi lên như một điểm nghẽn, đúng như các chuyên gia đã chỉ ra. Thông quan đã tự động nhưng giám sát vẫn thủ công, Hải quan đã nhận được phản hồi của hơn 3.000 doanh nghiệp và đây là vấn đề cần khắc phục.

Trong khi đó, cho biết đang có vướng mắc về chứng thư điện tử, đại diện Tổng cục Thuế đề nghị để cải cách thì viện điện tử hóa phải đồng bộ. Vị này cho biết nhiều công ty nộp lệ phí trước bạ ô tô xe máy qua điện tử nhưng cơ quan Công an lại không chấp nhận chứng thư điện tử.

Ông Lê Anh Ngọc, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản cho biết Bộ NNPNT đang gấp rút thực hiện quy trình để sửa đổi Nghị định 36 theo hướng quy định cụ thể lộ trình thực thi tỷ lệ mạ băng với cá tra phile xuất khẩu – vướng mắc bị doanh nghiệp phản ứng nhiều nhất.

Liên quan đến chỉ số giải quyết phá sản doanh nghiệp, ông Đặng Xuân Đào, thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao cho biết Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao đã cho ý kiến lần 1 về 3 dự thảo Nghị quyết hướng dẫn Luật Phá sản 2014 và dự kiện cuối tháng này sẽ thông qua. Khi đó, quy trình phá sản doanh nghiệp sẽ được rút ngắn.

Hà Chính