Bước đột phá cải cách từ Quyết định của Thủ tướng

Ông Ngô Minh Hải khẳng định Đề án vừa được Thủ tướng phê duyệt sẽ tạo bước đột phá, cải cách toàn diện các quy định về quản lý chuyên ngành

Trả lời phỏng vấn Báo điện tử Chính phủ, ông Ngô Minh Hải cho biết, thực hiện các quy định về quản lý chuyên ngành, kiểm tra chuyên ngành (KTCN-gồm kiểm dịch, kiểm tra chất lượng và kiểm tra an toàn thực phẩm) chiếm khoảng 72% tổng thời gian thông quan hàng hóa (28% còn lại thuộc về thủ tục hải quan).

Theo thống kê, tính đến tháng 8/2015, cơ quan hải quan đang thực hiện hơn 260 văn bản quy định pháp luật về KTCN, trong đó có 191 Thông tư, quyết định do các Bộ ban hành. 

Văn bản pháp luật liên quan đến KTCN nhiều nhưng vẫn có nội dung chưa hướng dẫn đầy đủ, một số nội dung quy định chưa rõ ràng, dẫn đến cách hiểu, cách áp dụng khác nhau, có trường hợp một mặt hàng thuộc diện quản lý của nhiều Bộ; một số danh mục hàng hóa thuộc diện KTCN phạm vi rộng, tên hàng không rõ ràng, có mặt hàng không có mã số HS; thủ tục thực hiện KTCN chủ yếu làm thủ công; chưa áp dụng rộng rãi phương pháp quản lý rủi ro; tổ chức hoạt động kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu lực lượng còn mỏng, phương tiện còn thiếu...

Thời gian thông quan sẽ chỉ còn 5 ngày

Thực tế trên đòi hỏi sớm có sự cải cách toàn diện công tác KTCN đối với hàng hóa XNK. Ông Ngô Minh Hải cho biết, Đề án vừa được Thủ tướng Chính phủ ký phê duyệt nhằm 4 mục tiêu cụ thể:

Một là, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động XK, NK hàng hóa tại cửa khẩu, giảm chi phí cho DN.

Hai là, giảm thời gian thông quan hàng hóa XK, NK đến năm 2020 còn dưới 5 ngày đối với hàng XK và hàng NK.

Ba là, tạo điều kiện thuận lợi khuyến khích XK hàng hóa của Việt Nam; bảo vệ môi trường, quyền lợi và sức khỏe cộng đồng.

Bốn là, quản lý chặt chẽ, đúng quy định pháp luật, phù hợp với thông lệ quốc tế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

“Như vậy thực hiện thắng lợi các mục tiêu Đề án đề ra chính là thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Nghị quyết 19/NQ-CP ngày 12/03/2015 của Chính phủ đã đặt ra trong đó có lĩnh vực thương mại qua biên giới”, ông Ngô Minh Hải cho biết.

Quyết định của Thủ tướng chỉ ra tới 87 văn bản cần sửa đổi, bổ sung và cả hướng sửa đổi. Vậy 87 văn bản này đã bao hàm hết các vấn đề cần liên quan đến KTCN chưa? Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan) đã tham khảo ý kiến các bộ khác về việc sửa đổi, bổ sung các văn bản này?

Đây là các văn bản do bộ quản lý chuyên ngành ban hành, thông qua quá trình thực hiện một số doanh nghiệp XNK hàng hóa và đơn vị hải quan phát hiện có vướng mắc, bất cập cần sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.

Tổng cục Hải quan đã chủ trì, phối hợp với một số đơn vị chức năng thuộc bộ quản lý chuyên ngành, rà soát đưa ra các danh mục này. Trước khi trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án, lãnh đạo Tổng cục Hải quan đã trực tiếp làm việc với một số bộ quản lý chuyên ngành để trao đổi về Danh mục này. Bộ Tài chính đã có văn bản gửi 13 bộ quản lý chuyên ngành đề nghị các bộ tự rà soát lại danh sách, nếu các bộ thấy các văn bản đó vẫn còn phù hợp thì bỏ ra ngoài danh sách.

Về cơ bản danh mục kèm theo Quyết định 2026/QD-TTg đã bao hàm vấn đề vướng mắc liên quan đến KTCN. Trong thời gian qua (tháng 10 và tháng 11), đã có một số văn bản trong danh sách được một số bộ quản lý chuyên ngành sửa đổi, bổ sung, thay thế.

3 giải pháp đột phá cần áp dụng ngay

Để thực hiện các mục tiêu mà Đề án đề ra, theo ông đâu sẽ là những giải pháp quan trọng nhất, mang tính đột phá mà các bộ quản lý chuyên ngành phải triển khai trong thời gian tới?

Để thực hiện các mục tiêu Đề án đã đưa ra, trong quyết định phê duyệt Đề án, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ 4 nhóm giải pháp cơ bản, đây cũng là bốn nhóm nhiệm vụ cụ thể mà các bộ quản lý chuyên ngành cần quán triệt và quyết tâm thực hiện.

Để tạo ra sự thay đổi căn bản có tính cải cách mạnh mẽ, các cơ quan quản lý, kiểm tra chuyên ngành liên quan cần sớm nghiên cứu áp dụng ngay giải pháp quan trọng có tính đột phá đó là:

(1) Áp dụng chính thức và có hệ thống phương pháp quản lý rủi ro trong hoạt động quản lý và kiểm tra chuyên ngành; áp dụng mức độ cũng như cách thức kiểm tra khác nhau đối với hàng hóa XNK của các doanh nghiệp khác nhau trên cơ sở phân tích, đánh giá mức độ rủi ro đối với các doanh nghiệp khác nhau; xác định thời điểm kiểm tra (trước thông quan, sau thông quan) cho phù hợp.

(2) Rà soát lại danh mục các mặt hàng cần quản lý, cần kiểm tra chuyên ngành (danh mục hàng hóa có mã số HS cụ thể) trong đó xác định những mặt hàng cần được kiểm tra tại cửa khẩu, tại địa bàn, địa điểm quản lý của hải quan, mặt hàng nào kiểm tra sau, kiểm tra trong nội địa.

(3) Áp dụng CNTT trong công tác quản lý, kiểm tra chuyên ngành từ khai báo, tiếp nhận, xử lý hồ sơ, thông báo kết quả KTCN, trao đổi thông tin liên quan KTCN giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp XNK, hướng tới mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, giảm chi phí cho doanh nghiệp XNK.

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu Đề án đưa ra rất cần sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên, triển khai quyết liệt của lãnh đạo các Bộ, các cơ quan, đơn vị liên quan.

Bộ trưởng Tài chính làm Tổ trưởng Tổ công tác

Xin ông cho biết về các việc tiếp theo cơ quan Hải quan (Bộ Tài chính) cần làm để triển khai Đề án trong thời gian tới?

Trên cơ sở các nhiệm vụ đã được Thủ tướng Chính phủ giao trong Đề án, Tổng cục sớm trình lãnh đạo Bộ Tài chính kế hoạch chi tiết để triển khai thực hiện Đề án. Kế hoạch chi tiết xác định rõ các việc phải làm, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp thực hiện và thời gian hoàn thành.

Tổng cục Hải quan trình Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ liên quan sớm trình Thủ tướng Chính phu thành lập Tổ công tác liên ngành do Bộ trưởng Bộ Tài chính làm tổ trưởng, tổ phó là lãnh đạo một số bộ có nhiều lĩnh vực liên quan đến quản lý và kiểm tra chuyên ngành, Tổng cục Hải quan là ủy viên thường trực của Tổ công tác.

Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành cùng đổi mới từ cơ chế chính sách đến tăng cường năng lực kiểm tra hàng hóa XNK, tiếp tục đưa thủ tục hành chính trong việc xin/cấp giấy phép kiểm tra chuyên ngành thực hiện trong cơ chế một cửa quốc gia.

Cơ quan Hải quan tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa XNK phải kiểm tra chuyên ngành. Kiện toàn, đổi mới và nâng cao năng lực, tổ chức bộ máy của Trung tâm phân tích phân loại hàng hóa XNK thuộc Tổng cục Hải quan để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao, bao gồm cả việc thực hiện kiểm tra chuyên ngành đối với một số mặt hàng XK, NK được các bộ quản lý chuyên ngành ủy quyền.

Đặc biệt, Cục Hải quan thành phố Hải Phòng vừa qua đã chủ động làm việc với 4 cơ quan kiểm tra chuyên ngành (Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng I,  Cơ quan thú y vùng II, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia và Quatest 1), bố trí xắp xếp một địa điểm làm việc cho 4 cơ quan. Đây là 4 đơn vị thực hiện việc KTCN cho trên 80% số lượng hàng hóa thuộc đối tượng KTCN xuất nhập khẩu qua khu vực Hải phòng. Việc này sẽ giúp rút ngắn 30% thời gian chờ đợi làm thủ tục thông quan hàng hóa.

Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan đã giao nhiệm vụ cho Cục trưởng Cục Hải quan TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Cục Hải quan các tỉnh Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh trên cơ sở kinh nghiệm của Cục Hải quan TP Hải Phòng, nghiên cứu bố trí, sắp xếp địa điểm kiểm tra chuyên ngành tập trung trên địa bàn từ tháng 01/2016 theo đúng lộ trình và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Xin trân trọng cám ơn ông.