Đề xuất tăng thuế tài nguyên vấp phải sự phản ứng

Ảnh minh họa

Bà Vũ Hương, chuyên gia nghiên cứu thuộc Nhóm công tác Thuế, Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, việc tăng thuế tài nguyên là cần thiết, nhưng lộ trình tăng cần thực hiện từng bước và giãn ra để không làm xáo trộn và gây bất ổn đối với môi trường đầu tư.

Tăng thuế suất thuế tài nguyên ở thời điểm hiện tại cho thấy chính sách thuế thiếu ổn định, tác động tới môi trường kinh doanh, vốn đang từng bước được nỗ lực cải thiện – bà Hương nhận xét tại hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo sửa đổi Nghị quyết về thuế suất thuế tài nguyên do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 8/9.

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, các mức thuế áp dụng từ ngày 1/1/2016 với một số khoáng sản kim loại tăng thêm 2% như đồng (từ 13 lên 15%); bạc, thiếc (từ 10 - 12%), mangan tăng 3% (từ 11 - 14%).

Các khoáng sản khác tăng từ 10 - 15% như chì, kẽm. Các khoáng sản không phải kim loại cũng tăng mạnh: cát tăng từ 11 lên 15%; granite, đất làm gạch đều tăng từ 10 - 15%; đá hoa trắng tăng từ 9 - 15%; than tăng từ 7 lên 10% với than antraxit khai thác hầm lò, và tăng từ 9 - 12% với than antraxit lộ thiên, than nâu, than mỡ.

Thuế suất với nhóm nước thiên nhiên như cho sản xuất điện tăng từ 4% lên 5%; nước khoáng thiên nhiên, nước lọc đóng chai, hộp… tăng từ 8 - 10%.

Từ 1/1/2017, thuế suất với các loại khoáng sản chủ yếu như sắt, titan, vàng, vonfram… tăng thêm 2%.

Ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng, Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) cho rằng, việc điều chỉnh thuế suất đối với từng nhóm, loại tài nguyên cho phù hợp nhằm tăng cường quản lý Nhà nước trong việc khai thác tài nguyên quốc gia, góp phần bảo vệ, khai thác hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả nguồn tài nguyên.

Bên cạnh đó, tiếp tục thực hiện chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Nhà nước về định hướng chiến lược khoáng sản và công nghiệp khai khoáng; đảm bảo phù hợp với tiến trình đổi mới cơ chế quản lý, bảo vệ, khai thác và phát triển rừng theo Nghị quyết 30/NQ-TW ngày 12/3/2014 của Bộ Chính trị, đồng thời góp phần đảm bảo đồng bộ hệ thống pháp luật về nguồn thu ngân sách Nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

“Việc tăng thuế suất góp phần hạn chế tối đa việc xuất khẩu tài nguyên chưa chế biến, góp phần đảm bảo nguồn thu nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế” - ông Thi lý giải.

Tuy nhiên, quan điểm này không nhận được sự đồng thuận của các doanh nghiệp, đại diện các hiệp hội ngành hàng, là những đối tượng đã, đang và sẽ chịu tác động đầu tiên của việc thay đổi chính sách thuế.

Có thể chưa lường được hết ảnh hưởng

Ông Vũ Hồng, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Khai thác Chế biến Khoáng sản Núi Pháo cho rằng đề xuất lần này đã gây ra nhiều quan ngại và có thể dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực mà cơ quan soạn thảo có thể chưa lường hết được.

Theo ông Hồng, việc tăng thuế suất tài nguyên làm tăng chi phí khai thác khoáng sản, khiến doanh nghiệp chỉ tập trung khai thác phần quặng giàu, bỏ lại quặng nghèo gây lãng phí tài nguyên. Hiện nay, gánh nặng chi phí thuế của công ty Núi Pháo lên tới 30% chi phí hoạt động trực tiếp, trong đó 50% là chi phí thuế tài nguyên.

Ông Evan Spenser, Tổng giám đốc Công ty mỏ Niken Bản Phúc, cho biết, doanh nghiệp này đã đầu tư 130  triệu USD vào Việt Nam từ năm 2007, và đến năm 2014 thì khai thác được lô sản phẩm đầu tiên.

Tuy nhiên, trong thời gian này, các thuế suất và các loại thuế, phí mới được ban hành đều đã tăng cao. Tổng gánh nặng thuế mà Niken Bản Phúc tính toán đã tăng 218% so với thời điểm quyết định đầu tư giai đoạn 2007-2014, tổng số thuế phải nộp đã tăng thêm 76 triệu USD so với tính toán ban đầu. Công ty này cho biết đã lỗ 35 triệu USD do giá thay đổi và chính sách thuế thay đổi.

Ông Nguyễn Văn Biên, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Than Khoáng sản Việt Nam cho rằng mức tăng thuế tài nguyên khá cao. Đặc biệt mức thuế suất tài nguyên với than từ 2010 đến nay tăng 2 lần.

“Trong bối cảnh khó khăn như hiện nay chúng tôi mong muốn nhà nước nếu không giảm được thì cũng nên giữ nguyên mức thuế hiện tại. Nếu điều chỉnh như dự thảo, có thể thu ngân sách sẽ tăng nhưng chỉ 1 năm sau thôi, chắc chắn sẽ không thể duy trì vì doanh nghiệp không có lãi”, ông Biên kiến nghị.

Nhiều chuyên gia có mặt tại hội thảo dẫn chứng rằng, Việt Nam hiện là nước có khung thuế suất thuế tài nguyên cao trên thế giới. Như Trung Quốc là nước khai thác khoáng sản hàng đầu thế giới nhưng có mức thuế suất tài nguyên chỉ từ 5% đến 10%; Australia áp dụng thuế tài nguyên đối với khoáng sản là kim loại dao động từ 1,6% đến 7,5%.

Theo Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc, chính sách thuế cần phải đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước, cộng đồng dân cư nơi mở hoạt động khai thác khoáng sản, cũng như lợi ích của nhà đầu tư NĐT cũng cần được coi trọng. Bằng không, sẽ khó đạt được sự phát triển trong lĩnh vực công nghiệp khai khoáng.

Thành Đạt