DN "va chạm" Hải quan vì mã HS: Còn dài dài...

Đại diện doanh nghiệp trao đổi với ông Hoàng Việt Cường, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan (phải) bên lề buổi đối thoại diễn ra hôm 5/11 tại TPHCM

Sau khi 8 doanh nghiệp nhập khẩu, sản xuất kinh doanh các sản phẩm từ sữa gửi đơn kiến nghị lên lãnh đạo Chính phủ và Bộ Tài chính đề nghị xem xét về các quyết định truy thu thuế trị giá hàng trăm tỉ đồng mà các cục hải quan ban hành thì một doanh nghiệp Nhật Bản cũng có đơn kêu cứu lên lãnh đạo Bộ Tài chính vì bị Hải quan Hải Phòng truy thu số thuế 4,5 tỉ đồng.

Nhớ cách đây ba năm, vào năm 2012, Công ty cổ phần Máy quay phim Phước, có trụ sở tại TPHCM đã được Hội đồng xét xử Tòa án Nhân dân tối cao tại TPHCM tuyên thắng trong vụ kiện Chi cục Hải quan cửa khẩu Tân Cảng thuộc Cục Hải quan TPHCM, sau hai năm tranh chấp về việc áp thuế suất thuế nhập khẩu với mặt hàng chân máy camera. Toà án buộc Chi cục Hải quan Tân Cảng phải hủy hai quyết định áp thuế 15% đối với các sản phẩm nhập khẩu của công ty này và phải hoàn số tiền thuế trên 140 triệu đồng mà doanh nghiệp đã đóng trước đó.

Tranh chấp của Công ty Phước và Hải quan Tân Cảng liên quan đến mã HS của sản phẩm chân camera mà người nhập khẩu tự áp mã 8525 và 8529 để được hưởng mức thuế suất thuế nhập khẩu 0%, còn cơ quan hải quan thì cho rằng phải áp mã 7616 với thuế suất 15%. Mỗi bên đều dẫn ra những cơ sở pháp lý để chứng minh cho việc áp mã HS của mình là đúng. Cuối cùng, hội đồng xét xử đã dựa vào những công văn trả lời về trường hợp này của Cục Hải quan TPHCM và Vụ chính sách Tổng cục Hải quan - những cơ quan cấp trên của Hải quan Tân Cảng - để tuyên Công ty Phước thắng kiện.

Dẫn lại câu chuyện trên để thấy chuyện tranh chấp mã HS đã “xưa như trái đất”, thậm chí chuyện doanh nghiệp kiện cơ quan hải quan ra tòa cũng không hiếm. Tại nhiều cuộc đối thoại giữa doanh nghiệp và lãnh đạo Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan hay với các cục hải quan địa phương, chuyện không thống nhất về mã HS bao giờ cũng là câu chuyện nóng. Lãnh đạo cơ quan chức năng cũng từng hứa sẽ ghi nhận, báo cáo và mong muốn điều chỉnh mã HS theo hướng gom thành nhóm hàng hóa, không chẻ nhỏ như hiện nay để tránh tranh chấp.

Ở thời điểm hiện tại, cũng đã có công cụ mới và cơ chế kết nối để hạn chế những tranh chấp về mã HS. Cụ thể, điều 28, Luật Hải quan 2014 có hiệu lực từ đầu năm 2015 quy định, người khai hải quan được phép đề nghị cơ quan hải quan xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan đối với hàng hóa dự kiến xuất khẩu, nhập khẩu. Tất nhiên, hai bên phải làm việc qua lại để đi đến thống nhất về mã số, xuất xứ, trị giá... theo đúng các cơ sở pháp lý và thực tế. Văn bản thông báo kết quả xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan do Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan ký ban hành có hiệu lực trong vòng 3 năm sẽ được coi là bằng chứng pháp lý quan trọng nhất được đưa ra trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc các cục hải quan cấp dưới ban hành các quyết định truy thu thuế như trường hợp của các doanh nghiệp sữa.

Thêm vào đó, với việc ký kết tham gia cơ chế Một cửa ASEAN trên cơ sở đã thực hiện cơ chế Một cửa quốc gia (kết nối thông tin của các bộ ngành ở một đầu mối để giảm thời gian thông quan xuất nhập khẩu hàng hóa), ngành Hải quan cũng phải thừa nhận các kết quả về mã số, trị giá của hải quan các nước, giống như lâu nay đã phải thừa nhận theo những cam kết về hợp tác đã ký.

Tuy nhiên, lãnh đạo cấp phòng của một cục hải quan phía Nam thẳng thắn: Khó mà chấm dứt các tranh chấp HS! Theo vị này, việc áp mã HS ở Việt Nam hiện nay dựa vào ý chí chủ quan của con người trên cơ sở hệ thống văn bản phức tạp, mã hàng hóa được “chẻ” quá nhỏ. Điều này hoàn toàn ngược với nhiều nước trên thế giới dù Việt Nam đã tham gia và tuân thủ các hiệp định. Nguyên nhân là việc xây dựng biểu thuế hàng hóa xuất nhập khẩu của cơ quan chức năng là Bộ Tài chính, trong nhiều trường hợp bị chi phối bởi nhiều bộ, ngành, hiệp hội.

“Các công cụ hiện tại như xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hàng hóa hay kết nối với các cơ quan vẫn chưa đi vào thực tế, thực chất dù đã có hành lang pháp lý”, vị này nhận định.

Chẳng nhẽ, trong giai đoạn hội nhập này, ngành hải quan lại để doanh nghiệp xuất nhập khẩu cứ phải thủ bằng chứng và phải phân công người của mình để theo các vụ kiện?

Theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn

*Tiêu đề do tòa soạn đặt