Muốn “khai tử”, doanh nghiệp phải đợi… 5 năm

Việc phá sản doanh nghiệp rất phố biến tại nhiều quốc gia

Theo đó, đến hết năm 2015, phải giảm thời gian xử lý doanh nghiệp mất khả năng thanh toán  xuống tối đa 30 tháng (hiện là 60 tháng).

Phá sản doanh nghiệp là 1 trong 10 tiêu chí chính mà Ngân hàng Thế giới (WB) dùng để “chấm điểm” môi trường kinh doanh của các nền kinh tế. Theo đánh giá của WB, trong năm 2013 và 2014, bình quân các doanh nghiệp Việt Nam cần tới 5 năm để làm thủ tục phá sản. Trong khi các doanh nghiệp Malaysia chỉ cần 1,5 năm, còn tại Thái Lan và Philippines cũng chỉ cần 2,7 năm.

Tỷ lệ thu hồi tài sản sau phá sản của các doanh nghiệp Việt Nam là 13,9% (WB dùng tỷ lệ cứ 1 USD thì thu hồi được 13,9 cent). Tỷ lệ này thua xa Malaysia (gần 50%), Thái Lan (trên 40%) hay Philippines (gần 30%). Tỷ lệ này lên tới trên 90% tại Nhật Bản.

Mục đích chính của Luật Phá sản là tạo lối thoát cho những doanh nghiệp lâm vào hoàn cảnh khó khăn tài chính, không còn khả năng trả dứt nợ. Phá sản chính là sự “hủy diệt mang tính sáng tạo”.

Theo GS Nguyễn Mại, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, không nên có định kiến với những doanh nghiệp phá sản. Việc phá sản doanh nghiệp tạo cơ hội mới cho những người thất bại trong kinh doanh. Tổng kết của thế giới cho thấy những doanh nghiệp do người từng bị phá sản lập nên thì tỷ lệ thành công cao hơn từ 20-30% so với những doanh nghiệp mới hoàn toàn.

Chẳng hạn, theo ông Trần Minh Sơn, Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp, nếu mọi việc trôi chảy thì từ khi mở thủ tục phá sản đến khi mở thủ tục thanh lý tài sản mất ít nhất là sáu tháng. Nhưng từ khi có Luật Phá sản 2004, chưa có trường hợp nào trơn tru như vậy, trường hợp nhanh nhất cũng hơn một năm.

Những vướng mắc về thủ tục khiến  số doanh nghiệp phá sản đàng hoàng theo luật vẫn chiếm tỷ lệ rất ít so với con số doanh nghiệp dừng hoạt động, giải thể trên thực tế thời gian qua. Một số liệu thống kê cho thấy sau 9 năm áp dụng Luật Phá sản 2004, tòa án các cấp chỉ thụ lý 336 đơn yêu cầu tuyên bố phá sản và chỉ có 83 trường hợp được tòa án quyết định tuyên bố phá sản.

Trong khi đó, tính riêng năm 2014, theo Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động kinh doanh là 9.501 doanh nghiệp, còn số doanh nghiệp gặp khó khăn buộc phải tạm ngừng hoạt động là trên 58.000.

Dù được đề cập tại Nghị quyết 19, nhưng theo thừa nhận của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các giải pháp nhằm giảm thời gian thực hiện thủ tục phá sản doanh nghiệp chưa được thực hiện trong năm 2014.

Tuy nhiên, Luật Phá sản mới đã được Quốc hội thông qua ngày 19/6/2014 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2015. Đây là cơ sở hết sức quan trọng để tiến hành các cải cách trong lĩnh vực này thời gian tới.

Chính phủ đã xác định năm 2015 cần tiếp tục thực hiện mạnh mẽ, nhất quán và triệt để Nghị quyết số 19/NQ-CP, tập trung thực hiện cải cách chỉ số đối với các tiêu chí chưa được thực hiện, trong đó có tiêu chí về phá sản doanh nghiệp.

Nghị quyết số 01/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành cũng đã yêu cầu Bộ Tư pháp triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Phá sản, như là một trong những giải pháp quan trọng để tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hà Chính