Vẫn còn tâm lý không muốn mở cửa

Chế biến tôm xuất khẩu tại một nhà máy chế biến thủy sản ở huyện Trần Đề (Sóc Trăng) - Ảnh: TTO

Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho rằng Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm chế biến thủy sản của thế giới. Nhiều nhà chế biến và nhập khẩu hàng đầu thế giới đang chuyển nhà máy hoặc dịch vụ từ các quốc gia châu Âu, Trung Quốc đến Việt Nam để chế biến thủy sản xuất khẩu.

Theo các doanh nghiệp (DN) thủy sản, để trở thành một trung tâm chế biến thủy sản của thế giới, Việt Nam bắt buộc phải trở thành nước nhập khẩu thủy sản lớn.

Theo bà Cao Thị Kim Lan - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thủy sản Bình Định (Bidifisco), trong số trên 50 triệu USD xuất khẩu của Công ty cả năm nay, lượng hàng chế biến từ nguyên liệu thủy sản nhập khẩu chiếm đến 60-65%.

Bà Lan cho biết các quốc gia trên có nghề khai thác hải sản xa bờ phát triển hơn nên lượng cá nguyên liệu rất lớn. Tuy nhiên, Việt Nam lại có các nhà máy chế biến thủy sản trình độ cao và giá nhân công rất cạnh tranh. Do đó, các DN trong nước đã tăng cường nhập khẩu nguyên liệu thô từ nước ngoài về chế biến rồi tái xuất khẩu.

“Trong khu vực không có nước nào có trình độ chế biến thủy sản và hệ thống quản lý chất lượng như các nhà máy của Việt Nam. Do đó, Việt Nam đang có thế mạnh về sản xuất thủy sản để xuất khẩu vào các thị trường cao cấp” - bà Lan đánh giá.

Trong 9 tháng đầu năm nay, Việt Nam đã nhập khẩu gần 800 triệu USD (khoảng 17.000 tỉ đồng) mặt hàng thủy sản các loại. Trong đó nhiều nhất là tôm, cá ngừ, mực... chủ yếu để chế biến và tái xuất khẩu.

Tuy nhiên, những chính sách về nhập khẩu nguyên liệu thủy sản đến nay còn nhiều trở ngại. Giám đốc một DN chế biến thủy sản tại TP.HCM cho hay nhiều cơ quan chức năng vẫn còn tâm lý bảo hộ nuôi trồng thủy sản trong nước, nên không muốn mở cửa cho nhập khẩu. Ngay cả với những mặt hàng cho nhập khẩu thì chính sách về kiểm kê hàng hóa, hoàn thuế và kiểm tra an toàn thực phẩm cũng rất mất thời gian, tốn kém công sức của DN.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký VASEP, cho biết cơ quan quản lý nhà nước nên phân chia các DN thủy sản ra các nhóm khác nhau để có chính sách kiểm tra hàng hóa phù hợp. Nếu DN làm tốt nhiều năm sẽ được đưa vào “luồng xanh” nhằm giảm tần suất kiểm tra... “Hiện cơ quan chức năng đang áp dụng cách quản lý cào bằng, rất tốn thời gian và nguồn lực của DN” - ông Hòe nói.

Theo ông Lê Văn Quang, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần thủy sản Minh Phú, việc nhập khẩu nguyên liệu thủy sản chế biến có cả mặt tốt và không tốt.

Việc phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, nhất là đối với ngành tôm, cho thấy nền sản xuất thủy sản của Việt Nam đang thiếu sức cạnh tranh. Ngành sản xuất tôm của Việt Nam yếu từ quy hoạch, sản xuất con giống đến kiểm soát dư lượng kháng sinh, dịch bệnh nên giá thành cao hơn các nước khác rất nhiều.

Vì vậy theo ông Quang, Nhà nước cần xây dựng các chính sách để phát triển bền vững nguồn nguyên liệu trong nước, nhất là với con tôm, để cải thiện sức cạnh tranh với các nước trong khu vực.

Trần Mạnh
Theo báo Tuổi Trẻ