Xin phép hay hậu kiểm, Bộ cần dứt khoát

Sản xuất mỹ phẩm là ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định tại Luật Đầu tư

Đây là một trong các dự thảo Nghị định quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh với một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đang được Bộ Y tế xây dựng theo quy định tại Luật Đầu tư.

VCCI cho rằng các quy định tại Dự thảo không thể hiện rõ về hình thức quản lý với hoạt động sản xuất này, đó là doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng điều kiện kinh doanh mà không cần phải thực hiện thủ tục cấp phép, hay là phải được cấp giấy phép đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm?

Cụ thể, điều 4 Dự thảo quy định “các cơ sở đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm phải duy trì điều kiện sản xuất trong suốt quá trình hoạt động và chịu sự kiểm tra, giám sát hậu mại của cơ quan chức năng”. Quy định này có thể được hiểu là, sản xuất mỹ phẩm là ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhưng không phải cấp phép.

Trong khi đó, từ Điều 5 đến Điều 10 Dự thảo quy định về thủ tục đăng ký kiểm tra đối với cơ sở sản xuất mỹ phẩm trong nước lại được thiết kế tương tự như một quy trình cấp phép. Khi doanh nghiệp phải gửi hồ sơ đăng ký, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế và xác nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm.

Tuy nhiên, quy trình kiểm tra này dường như không phải là hoạt động “hậu kiểm”. Bởi  nếu “hậu kiểm” thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ tiến hành theo kế hoạch định kỳ hoặc đột xuất và doanh nghiệp không phải thực hiện bất kì thủ tục nào tương tự như chủ động gửi “hồ sơ đăng ký kiểm tra” tương tự như quy định tại Dự thảo.

Trùng lặp thủ tục

Mặt khác, VCCI cho rằng có sự trùng lặp khi dự thảo thiết kế đồng thời hai thủ tục: Một là thủ tục để được xác nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm và hai là thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận cơ sở đáp ứng các nguyên tắc, tiêu chuẩn theo quy định tại Hiệp định mỹ phẩm ASEAN (CGMP-ASEAN)

Thế nhưng để được xác nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm thì các cơ sở sản xuất lại phải đáp ứng nguyên tắc, tiêu chuẩn CGMP-ASEAN. Đồng thời hồ sơ, trình tự, kết quả kiểm tra để thực hiện hai thủ tục này cũng tương tự nhau.

Một số doanh nghiệp còn cho rằng việc bắt buộc phải áp dụng các quy định về “thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm” theo Hiệp định mỹ phẩm ASEAN sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, không có tiềm lực tài chính.

Ngay bản thân Hiệp định xác định rằng “Thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm trình bày ở đây chỉ là một hướng dẫn chung đối với các nhà sản xuất trong việc phát triển hệ thống và quy trình quản lý chất lượng của mình. Mục đích quan trọng nhất của quá trình sản xuất vẫn phải được đảm bảo trong bất cứ trường hợp nào, nghĩa là chất lượng sản phẩm mỹ phẩm phải đạt các tiêu chuẩn phù hợp với mục đích sử dụng để đảm bảo sức khỏe và lợi ích của người tiêu dùng”.

Theo VCCI, quy trình được khuyến nghị trong Hiệp định hướng tới quy trình quản lý chất lượng chứ không phải là những điều kiện sản xuất ra sản phẩm mỹ phẩm. Do đó, VCCI đề nghị ban soạn thảo cân nhắc, xem xét việc đáp ứng nguyên tắc, tiêu chuẩn “thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm” theo Hiệp định mỹ phẩm ASEAN mang tính chất tự nguyện, nếu có bắt buộc thì cần đưa ra lộ trình có tính đến quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Áp điều kiện với cả doanh nghiệp ở nước ngoài

Theo quy định tại Điều 6 Dự thảo thì việc kiểm soát điều kiện sản xuất mỹ phẩm được áp dụng với cả các cơ sở sản xuất mỹ phẩm ở nước ngoài bằng hai hình thức: kiểm tra hồ sơ và/hoặc kiểm tra thực tế. Theo VCCI, điều này sẽ tạo gánh nặng về thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Bởi theo quy định tại Dự thảo thì đơn vị nhập khẩu sẽ phải liên hệ với cơ sở sản xuất để các cơ sở này thực hiện thủ tục kiểm tra. Trong khi đó, nếu nhà nhập khẩu thực hiện các thủ tục để chứng minh về chất lượng sản phẩm theo quy định hiện hành, thì đã đủ để đảm bảo về mục tiêu quản lý trong lĩnh vực này.

Đồng thời, việc cơ quan nhà nước phải tiến hành kiểm tra trực tiếp cơ sở sản xuất mỹ phẩm ở nước ngoài sẽ tạo gánh nặng về mặt chi phí từ ngân sách (nếu chi phí này lấy từ ngân sách) hoặc tạo gánh nặng về chi phí cho doanh nghiệp (nếu chi phí này do doanh nghiệp đóng), trong khi thực tế các tiêu chuẩn mà Việt Nam áp dụng chưa chắc đã hơn các tiêu chuẩn mà các doanh nghiệp ở nước sở tại đang tuân thủ.

Thanh Hằng